2013-09-19

Cikado de Patrick Lafcadio Hearn

"Semi"
(CIKADO)
skribita de Patrick Lafcadio Hearn

koe ni mina
naki shimote ya
semi no kara
[japana amkanto]


voĉo konsumita per plorado
tie restas nur cikadoŝelo

I

Fama ĉina erudiciulo, konata kiel Riku-Un en la japana literaturo, skribis kuriozan rakonton pri la Kvin Virtoj de la cikado,jene.


  I. - la cikado havas iujn figurojn aŭ signojn sur sia kapo. Tio montras ian karakteron [skribitan], sition kaj literaturon pri la cikado[1].
 II. - Ĝi manĝas nenion apartenantan al la tero, kaj trinkas nur roson. Tio pruvas purecon,  malmakulecon,kaj ĝentilaĵo de la cikado
III. - Ĝi ĉiam aperas en fiksa tempo. Tio pruvas fidelecon, sincerecon, kaj veramon de la cikado.

 IV. - Ĝi ne akceptos tritikon aŭ rizon. Tio pruvas lojalecon, sincerecon, kaj honesteco de la cikado.

  V. - Ĝi ne faras al si ajnan neston por vivi. Tio pruvas mallukson, ŝparemon, kaj ekonomion de la cikado.

[rim.1 Oni kredas en japanio, ke la kuriozaj markoj sur la kapo de unu vario de japanaj cikadoj estas literoj montritaj nomojn de la animoj.]

Ni povas kompari tion kun la bela rakonto kiun Anakreono skribis antaŭ 2500 jaroj; la greka poeto kaj la ĉina saĝulo akordiĝas sur pli ol unu punkto.


 "Ni opinias vin feliĉa, ho Cicado, ĉar, trinkante nur iom roson kiel reĝo, vi ĉirpas sur la suproj de arboj. Ĉar ĉio kion vi vidas en la kampoj ,kaj ĉio kion la sezonoj naskas, apartenas al vi. Tamen vi estas la amiko de plugisto ĉe la lando, ne prenante ion malutilan. De mortemulo, vi estas laŭdita kiel agrabla pioniro de somero; kaj la Muzo amas vin. Apolono mem amas vin, kaj li donis al vi akran kanton. Kaj maljuneco ne ekstermas vin. Ho vi estas talenta, - surtere naskita, kantema, libera de doloro, havanta karnon sen sango, - vi estas preskaŭ egala al la dioj!"[2]


[rim.2 En ĉi tiu kaj aliaj citaĵoj el la greka antologio, mi citis depende de traduko de
Burges'.]



Kaj ni nepre devas reiri al la antikva greka literaturo por trovi poezion kompareblan al tiu en la japana poezio pri la temo de muzikaj insektoj. Verŝajne la plej bela verso el grekaj pri la grilo estas la versoj de Meleagro :"Oh cikado, trankviliganto de dormo, teksante la fadenon de voĉo kiu kaŭzas tion ke amo vagas!". ...En Japanio troviĝas multaj poemoj kiu estas delikata kaj sentimentala rilate al la ĉirpado de nokto-griloj; Kaj promeso de Meleagro estas tio, ke li rekompencas la malgrandan kantiston per donacoj de freŝaj poreoj kaj per roseron kiun estas malgrande dehakitaj. Tio strange sonas kiel japana stilo. La poemo laŭdire skribita de Anyte montras sperton familiaran al japanaj infano-vivoj: la knabineto Myro faris tombon por cikado kaj grilo kiu estis sia dorlotbesto; ŝi ploris pro ke Hades kiu "malfacile konsentis" forprenis ŝiajn ludiloj. Mi supozas ke Myro - (kiel freŝe ŝiaj larmoj ankoraŭ brilas, eĉ post dudek sep jarcentoj!) - preparis la "komunan tombon", ke ŝi malgrandan ŝtonon sur supro por utili por monumento, metis por ŝia dorlotbestoj kiel la nuntempa knabineto en Japanio. Sed se ŝi estus la prudentaj japana Myro, ŝi recitus budhisman preĝon ĉe la tombo.


Tio estas aparte en siaj poemoj pri la cikado, ke ni trovas ke la antikvaj grekoj konfesis sian amon al insekto-melodio : Kiel la atesto, ekzample,la versoj en la Antologio, ke la cikado kaptita en kaptilo de araneo "ploradis en la maldika katenoj" ĝis tio ke la poeto liberigis ĝin  ; - Kaj la versoj de Leonidas de Tarento priskribis tion, ke la "nepagita muzikisto por migrantoj" kiel "sidante sur alta arboj, varmiĝante per la varmego de somero, trinketas la roson,kiu estas simila al virina lakto" ;  - Kaj la delikata fragmento de Meleager, komence,: "Vi lautvoca cikado, suĉas gutojn da roso, sidante kun la dentizita korpo sur la supro de petalo, vi mem eligas la melodion de la liro de via malhela haŭto." Aŭ legu la ĉarman fragmenton de Evenus al najtingalo :-


 "Vi Atika knabino. mielo-nutrita, pepante vi kaptis pepadan cikadon. kaj portas ĝin al via junulo. - vi, pepanto. la pepanton,- vi, la flugilhava, la bone flugilhavan, - vi, remdulo, la fremdulon, - vi, somero-infano, la somero-infanon!
Ĉu vi rapide forĵetos ĝin?
Ĉar tio ne pravas, tio ne estas justa, ke estulo okupita per kanto pereas per la buŝo de estulo kiu dediĉas sin al kanto."

Aliflanke, ni trovas ke japananj poetonj inklinas laŭdi voĉojn de nokto-griloj multe pli ol voĉojn de cikadoj.
Ekzistas sennombraj poemoj pri cikado, sed tre malmultaj laŭdas ilian kantadon.
Kompreneble la japana cikado(semi) estas tre malsama ol la cikado konata de la grekoj.
Iu variaĵo estas vere muzika; sed la plimulto estas mirinde brua, - tiel bruema, ke la farado de sono per frotado de partoj de la korpo, estas konsiderata unu el la grandaj suferoj de somero.
Tio estus vane, eĉ se oni serĉus la versojn kompareblan al la poemoj de Evenus(supre citita) en multe da japanaj versoj de ĉikadoj.

Efektive, la sola japana poemo kiun mi povis trovi en la temo pri cikado kaptita de birdo, estis jene;

Ana kanashi !
Tobi ni toraruru
Sémi no koë.
— RANSETSU.

ve kompatinde!
krias cikado kaptitade nigra milvo


Aŭ la poeto povus pli bone diri "kaptita de knabo" , ĉar la kaŭzo de la kompatinda kriado estis pli ofta. La lamento de Nicias por la tettix(cikado, speciale en Grekio) anstataŭos la elegion de multaj semi(japanaj cikadoj): -

"Mi ne plu donas plezuron al mi per sendado de sono el la rapidaj movantaj
flugiloj, ĉar mi falis en la sovaĝa mano de knabo kiu kaptis min neatendite kiam mi sidis sub la verdaj folioj"
Nu mi rimarkis, ke japanaj infanoj kutime kaptas cikadojn per la longa maldika bambuo kies pinto estas kun birdogluo (mochi).
La certaj sonoj kiujn kaptitaj cikadoj eligis estas vere kompatinda, - same kompatinda kiel la krio de terurita birdo.Estas malfacile konvinki sin mem ke la bruo ne estas voĉo de angoro, en la homa senco de la vorto "voĉo", sed la produktado de speciala ekstera membrano.

Nuntempe, aŭdinte tian krion de kaptitaj cikadaj, mi konvinkiĝis en tute nova maniero, ke la speciala aparato de iuj insektoj ne devas esti konsiderata kiel speco de muzika instrumento, sed kiel organo de parolado, kaj ke lia elparoloj estas tiel same intime asociitaj kun simplaj formoj de emocio kiel la pepoj de birdo,- La eksterordinara diferenco ke la insekto havas lian voĉkordoj ekstere.

Sed la insekto-mondo estas en tuta mondo de koboldoj kaj feoj: kreitaĵoj kun organoj de kiuj oni ne povas malkovri la uzon, kaj kun sensoj pri kio oni ne povas imagi la naturon; -kreitaĵoj kun miriado da okuloj, aŭ kun okuloj en la dorsoj, aŭ kun okuloj moviĝadaj ĉe la pintoj de trunkoj kaj kornoj; - kreitaĵoj kun oreloj en siaj kruroj kaj ventroj, aŭ kun cerbon en iliaj talioj!
Tial se iu el ili hazarde havas voĉojn ekstere de la korpoj anstataŭ ene, la fakto devus surprizi neniun.
Mi ankoraŭ ne povis trovi certajn japanajn versojn kiuj faras aludon al la speciala aparato de cikado, - kvankam mi opinias ke tiaj versoj probable ekzistas.
Certe la japanoj estis familiara kun la propreco de insekta kantado dum jarcentoj.
Sed mi nun ne diru "Estis malĝuste ke japanaj poetoj priparolis pri la "voĉoj" de griloj kaj de cikadoj"
La malnovaj grekaj poetoj kiuj vere priskribis ke insektoj produktas muzikon per sia flugiloj kaj piedoj, tamen parolas pri la "voĉoj", la "kantoj", kaj la "pepadoj" de tiaj kreitaĵoj, - same kiel la japanaj poetoj verkis. Ekzemple, Meleager traktas la grilon jene:

Ho vi, la arto
kun akratona flugilojla mem-formita imitaĵo de la harpo,
pepo al mi ion agrablan
dum bati vian voĉajn flugilojn per viaj piedoj!





Pri verkinto-----------
Patrick Lafcadio Hearn (1850-1904), konata ankaŭ per la Japana nomo Koizumi Yakumo(小泉八雲), estis internacia verkisto, konata pli bona por liaj libroj pri Japanio, precipe liaj kolektoj de japanaj legendoj kaj historioj fantomo. Li estis naskita en Grekio de greka patrino kaj irlanda patro, kaj pasis sian infanaĝon en Anglio, Francio kaj Usono.
-------------------------------
Pri la verko "Semi"(CIKADO)------------

Ĉi tiu artikolo estas enmetita en la lia libro "Shadowings" kiu estis eldonita en Bostono en 1900. La artikolo konsistas el kvar ĉapitroj, kaj mi tradukis nur la unua ĉapitro. Se vi havas ŝancon, mi volas traduki la reston. Li komparis Japanion kun Grekio rilate al kulturajn kaj literaturajn pri la cikado. Tio estas tre interesa al mi.




No comments:

Post a Comment